Editorial

 ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਹੋਰ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਕਦੀ ਹੜ੍ਹ, ਕਦੀ ਸੁਨਾਮੀ ਅਤੇ ਕਦੀ ਭੂਚਾਲ ਆਉਂਦੇ ਹੀ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹਨਾਂ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਵਿਚ ਮਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ

ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇਹਨਾਂ ਬਾਰੇ ਪਹਿਲਾਂ ਬਹੁਤਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗ ਸਕਦਾ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਇਸ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੌਤਾਂ ਅਤੇ ਮਾਲੀ ਨੁਕਸਾਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹਨਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਅ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਸਰਕਾਰ ਗੰਭੀਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਵੀ ਕੋਈ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵਾਛਾਂ ਖਿੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਸਰਕਾਰਾਂ ਆਪਣੀ ਚਮੜੀ ਬਚਾੳਣ ਲਈ ਕਾਹਲੀ-ਕਾਹਲੀ ਵਿਚ ਮੁਆਵਜ਼ੇ, ਮਦਦ ਅਤੇ ਰੋਕਥਾਮ ਦੇ ਐਲਾਨ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਰਾਸ਼ੀ ਵਿਚੋਂ ਵੱਡਾ ਹਿੱਸਾ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੀ ਭੇਂਟ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਚ ਇਕ ਕਹਾਵਤ ਹੈ- ਬੂਹੇ ਭਤੇ ਆਈ ਜੰਨ, ਵਿੰਨ੍ਹੋ ਕੁੜੀ ਦੇ ਕੰਨ। ਉਂਝ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਸਾਡੇ ਸਾਰੇ ਸਿਸਟਮ ਭਤੇ ਹੀ ਢੁੱਕਦੀ ਹੈ ਪਰ ਅੱਜਕਲ੍ਹ ਜਿਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਹੋਏ ਪਏ ਹਨ ਅਤੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜਿਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਤਿਆਰੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉਤੇ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਾਵਤ ਗਹਿਰਾ ਵਿਅੰਗ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਪਿਛਲੇ ਕਈ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਉਨੀ ਬਾਰਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੋ ਰਹੀ ਸੀ, ਜਿੰਨੀ ਕਿ ਆਮ ਤੌਰ ਭਤੇ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਅਵੇਸਲਾ ਹੋ ਗਿਆ। ਉਸ ਕਾਰਨ ਪਹਿਲੀਆਂ ਬਰਸਾਤਾਂ ਨੇ ਹੀ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਿਪਟਣ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰੀ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੀ ਪੋਲ ਖੋਲ੍ਹ ਦਿੱਤੀ। ਘੱਗਰ ਨਦੀ ਵਿਚ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਹੜ੍ਹ ਆਏ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਮਾਲਵੇ ਦੇ ਦੋ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਏ। ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੇ ਲਈ ਹਾਂਸੀ-ਬੁਟਾਣਾ ਨਹਿਰ ਵੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਪਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਜੋ ਤਿਆਰੀਆਂ ਹੋਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਸਨ, ਉਹ ਦੇਖੀਆਂ ਨਹੀਂ ਗਈਆਂ। ਹੁਣ ਇਕ ਮਹੀਨੇ ਮਗਰੋਂ ਫਿਰ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਹੜ੍ਹਾਂ ਵਰਗੇ ਹਾਲਾਤ ਬਣੇ ਹੋਏ ਹਨ। ਭਾਖੜਾ ਬੰਨ੍ਹ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਪਾਣੀ ਛੱਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਰੋਪੜ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਭਤੇ ਬੰਨ੍ਹ  ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਭਰ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਫਿਰੋਜ਼ਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਚ ਵੀ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੋ ਗਏ ਹਨ ਅਤੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਜੇਕਰ ਸਤਲੁਜ ਵਿਚ ਪਾਣੀ ਹੋਰ ਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਕਾਰਨ ਸਾ ਇਸੇ ਕਾਰਨ ਦੋ-ਚਾਰ ਹੋਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਅਸੀਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅਵੇਸਲੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਾਂ। ਦੂਜਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਡੇ ਪ੍ਰਬੰਧ ਵਿਚ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦਾ ਬਹੁਤ

ਵੱਡਾ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ। ਹੜ੍ਹਾਂ ਦੀ ਰੋਕਥਾਮ ਲਈ ਜਿਹੜੇ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਪੈਸੇ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ  ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਅਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਰਲ ਕੇ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬੰਨ੍ਹ ਉਸਾਰ ਲਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਾਗਜ਼ਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਮਿੱਟੀ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਹੜ੍ਹ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਬਿਪਤਾ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਅਫਸਰਸ਼ਾਹੀ ਨੱਚ ਰਹੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਹੜ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭ੍ਰਿਸ਼ਟਾਚਾਰ ਦੇ ਹੋਰ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁੱਲ੍ਹਣ ਵਾਲੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿ ਹੜ੍ਹ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਪੱਛਮੀ ਮੁਲਕਾਂ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ। ਪਰ ਉਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਕੇ ਰੱਖੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਸਵਾਰਥੀ ਹਿੱਤਾਂ ਦੀ ਖਾਤਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜਾਨ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਖੇਡਦੇ। ਇਹੀ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਮੰਦਭਾਗੀ ਘਟਨਾ ਵਾਪਰਨ ਉਪਰੰਤ ਪਲਾਂ ਵਿਚ ਹੀ ਬਚਾਓ ਦਲ ਪੁੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਸਾਡੀ ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ  ਵੀ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਵਿਚ ਬਦਲਾਅ ਲਿਆਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਿਰਫ ਤੇ ਸਿਰਫ ਖਾਣ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਦੇਣਾ ਚਹੀਦਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਵੱਲ ਵੀ ਧਿਆਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਦਰਿਆ ਕਦੇ ਵੀ ਬਿਪਤਾ ਬਣ ਕੇ ਆ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਅਜਿਹੇ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਣਹੋਣੀ ਵਾਪਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਨੁਕਸਾਨ ਘੱਟ ਤੋਂ ਘੱਟ ਹੋਵੇ। ਇਕ ਵਧੀਆ ਸਿਸਟਮ ਅਤੇ ਅਗਾਊ ਤਿਆਰੀਆਂ ਦੱਖਣੀ ਏਸ਼ੀਆਈ ਖਿੱਤੇ ਵਿਚ ਹਰ ਸਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਆਫਤਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੁੰਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ ਬਹੁਤਿਆਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਬਚਾ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਤਾਂ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈਜੇਕਰ ਇੱਥੇ ਸਿਸਟਮ ਵਿਚ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਆ ਜਾਵੇ।